Groepen 'geeks' komen zo al bijeen in steden als New York, Londen, Melbourne, Barcelona, Berlijn, Stockholm en Tokyo. In Nederland vond er in 2003 een keer een Dorkbot plaats in Rotterdam, maar in Eindhoven zijn ze het actiefst. In april vond daar de eerste Dorkbot plaats en op woensdagavond 8 juni volgde al de tweede aflevering. Dat heeft alles te maken met het technologiekunstfestival STRP dat in Eindhoven in voorbereiding is. In november vindt STRP plaats in oude verlaten Philips-fabrieken, die samen een soort desolate 'verboden stad' in Eindhoven vormen. De Dorkbotavonden vormen daarvoor een mooie opmaat en inspiratiebron.

Op een avond met concurrentie van het Nederlands voetbalelftal viel de belangstelling mee. Bijna veertig mensen waren naar het Gaslab van de Technische Universiteit Eindhoven gekomen. De eerste was meteen het meest kunstzinnige van de avond. Michiel van Oosterbeek, wetenschapper aan de TU Delft en sinds 2004 kunstenaar met een eigen atelier in Dordrecht, vertelde over zijn robotproject. Zijn inspiratie waren de katholieke processies in Spanje in de week voor Pasen. Mannen in jurken met puntmutsen, die onbedoeld doen denken aan de Ku Klux Klan, dragen dan grote, zware Mariabeelden op een houten paneel door de straten. Door de zwaarte - vele honderden kilo's - hebben de mannen een eigen loopwijze ontwikkeld waarmee ze door de straten paraderen.

Van Overbeek zag dat op een vakantie en het beeld liet hem niet meer los. Thuis in Dordrecht begon hij met het bouwen van vier grote robots (Juan, Carlos, Xavier en Pepe) die de beweging van de Paso-dragers zouden moeten nabootsen. "Het gaat erom dat de vier robots gezamenlijk een eigen beweging tot stand kunnen brengen. En ze moeten ook echt iets kunnen dragen." De onderste delen van de robots heeft Van Overbeek al af. Ze hebben grote voeten.

In het publiek, op de TU zitten natuurlijk vooral techneuten, lijkt men zich te verbazen over Van Overbeeks werkwijze. Er volgen een aantal vragen over hoe het praktisch allemaal moet gaan werken. Heeft hij ze allemaal op maat gemaakt? "Nee, ik zaag gewoon wat uit. Je kan ze toch nooit precies hetzelfde maken. Er zit altijd wel iets verschil in. Zoiets ontstaat vanzelf," zegt hij laconiek. Kan zijn robotprocessie straks wel goed een bocht nemen? "Ach, dat zien we wel, ik denk het wel dat het zal lukken." Dat Van Overbeek deels vertrouwt op toeval, verwondert de zaal toch wel een beetje. Zijn bedoeling is dan ook niet een perfecte robot te bouwen, zoals dat voor de techneuten op universiteit zou gelden. "Ik wil geen exacte imitatie van de Paso-dragers maken, het gaat mij om het ontstaan van een unieke, gezamenlijke beweging," zegt hij. Van Overbeek is overigens nog druk aan het werk. Het blijft vanavond dan ook jammer genoeg bij wat videootjes van het robotviertal.

Daardoor speelt alles zich af op het beeldscherm. Toch komt Van Overbeeks presentatie nog het dichtst bij wat men zich bij een naam als Dorkbot voorstelt. Het gaat immers over robots, mechanisische technologie, terwijl de andere presentaties allemaal gaan over nieuwe media. Het interessantste van de presentaties zijn die door de Eindhovense werkplaats MAD Emergent Art Centre, dat net als Dorkbot opereert op het spanningsveld tussen kunst, wetenschap en technologie.

MAD toont twee internetprojecten: Colorstalker en Babylon Machine. Voor de laatste is beeld- en geluidskunstenaar Peter Heijens uit Eindhoven verantwoordelijk. Heijens is zelf 'overgevoelig' voor geluid en heeft last van oorsuizen. Hoe het is om alles door elkaar te horen, brengt hij over met zijn eenvoudige internetwerk Babylon Machine. Heijens mixt het geluid van 24 live webradiostations. Doordat het volume van de 'streams' steeds verspringt, ontstaat een steeds veranderende live muur van geluid. De toestand van de wereld in audio, als het ware.

Tegelijkertijd is het ook een werk over 'information overload': je hoort steeds meer geluiden, maar verstaat niks meer. Jammer genoeg zijn een aantal leuke ideeen van Heijens rond de Babylon Machine - zoals het mixen op taal, continent of huidskleur of het herkennen wanneer een woord voorbij komt - nog niet uitgevoerd. Wat het werk van Heijens al wel laat zien is dat het zelf iets creeren kan plaatsmaken voor het gebruikmaken van alle informatie, alle uitingen die al op internet beschikbaar zijn.

Datzelfde doet ook webontwerper Lutsen Stellingwerf. Hij maakte voor MAD software die betekenis van kleuren bepaalt. Stellingwerf kon daarbij eenvoudig gebruik maken van de gigantische database met foto's die internetters zelf uploaden naar de populaire fotodienst flickr.com. Op die site, die onlangs voor een groot bedrag werd overgenomen door het internetbedrijf Yahoo, staan inmiddels al meer dan 15 miljoen foto's. De gebruikers van de site kunnen zelf onbeperkt trefwoorden aan elke foto toevoegen. Anderen kunnen zo zien welke foto's bij welke woorden komen.

Doordat Flickr.com het webontwikkelaars toestaat gebruik te maken van haar database, kon Stellingwerf een eigen fotodatabank vol laten lopen met tienduizend foto's. En daarmee maakte hij de Colorstalker: een Flash-scherm waarop je kan zoeken op woorden. Vervolgens krijg je in vierkantjes de kleuren die bij die woorden horen. Klik je daarop dan zie je weer de woorden die bij die specifieke kleur horen.

Voor de gebruikers van Flickr.com is het nog niet mogelijk om te zien welke kleuren met henzelf worden geassocieerd. "Maar dat zouden we wel kunnen maken," zegt Stellingwerf. Uit de zaal komt nog het voorstel om het kleurenpatroon dat uit Flickr ontstaat te vergelijken met bestaande kleurtheorien. Of om de Colorstalker te koppelen aan het onderzoek van cultuurwetenschapper Peter van Zilfhout die op basis van een databank met stockfoto's een bepaald wereldbeeld destilleerde.

Andere mogelijkheden weet Stellingwerf zelf ook al. "Je zou met een kleur kunnen beginnen. Of je zou kunnen zien welke kleuren er op een bepaalde dag van de week het meest voorkomen." De beperking is wel dat Stellingwerfs databank met tienduizend foto's eigenlijk te klein is, zodat niet alle ingevulde woorden ook een resultaat geven. Uiteindelijk zou de Colorstalker het best werken wanneer hij direct op Flickr.com zal worden losgelaten.

Opvallend aan de Dorkbot-avond is de open sfeer. Het publiek stelt vrijuit vragen. Zo ontstaat vanuit de presentaties uiteindelijk een dialoog of soms zelfs een brainstorm over wat er nog meer zou kunnen. Alle aandacht gaat uit naar de praktische details van de technologie. Over achterliggende inspiraties of diepere bedoelingen bij de projecten wordt weinig uitgewijd en er komen ook geen vragen over, zoals wel een beetje valt te verwachten bij een Technische Universiteit.

Het technische niveau van de Nederlands dorkbots schijnt nog wel hoger te kunnen. Een van de organisatoren, de Roemeense Andreaa, kende de Dorbots uit haar tijd in Zuid-Californië. "Daar zijn er veel meer hardcore nerds dan hier in Nederland. Ze zijn er ook veel fanatieker." Maar ze speurt druk verder naar onontdekte nerds die nog op donkere Nederlandse zolderkamers interessante dingen maken.

Het Eindhovense festival over kunst en technologie, STRP, zoekt ook nog projecten op het gebied van interactieve installaties en robotkunst (deadline 1 juli).

Meer informatie:
Dorkbot Eindhoven
STRP

tekst en beeld: Tonie van Ringelestijn